Tìm hiểu về phân cấp và việc thực hiện phân cấp ở tỉnh Vĩnh Phúc

02/01/2018

Cải cách hành chính nhà nước, xu hướng xã hội hóa, sự phát triển của kinh tế thị trường, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ và nhân dân được nâng cao là những điều kiện, tiền đề và yêu cầu đặt ra phải phân cấp hơn nữa trong quản lý hành chính nhà nước. Như vậy, các cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới được trao thêm nhiều thẩm quyền quyết định và chịu trách nhiệm về các vấn đề có liên quan dưới sự quản lý thống nhất của Trung ương. Trong quá trình thực hiện phân cấp, các cơ quan cấp trên phải tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức được phân cấp thông qua các quy định của pháp luật và hệ thống trách nhiệm báo cáo.

Hiện nay, cơ quan hành chính nhà nước các cấp của tỉnh Vĩnh Phúc đang thực hiện phân cấp theo quy định. Vậy phân cấp là gì và việc triển khai thực hiện ở tỉnh như thế nào?

Phân cấp, phân quyền hay giao tự quản cho địa phương là một trong những nội dung cơ bản của tổ chức nhà nước ở các quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, vấn đề phân cấp, phân quyền đang được chú ý với tính cách là một nhiệm vụ chính trị quan trọng của quá trình cải cách nền hành chính nhà nước. Mặc dù đã được quan tâm nghiên cứu, nhưng nhận thức lý luận về phân cấp, phân quyền và tự quản chưa thật rõ ràng và nhất quán; ngay cả nội hàm các khái niệm “phân cấp”, “phân quyền”, “tự quản” cũng còn được hiểu theo nhiều cách khác nhau trong các văn kiện của Đảng, văn bản pháp luật của Nhà nước, các sách báo khoa học, v.v...

 Phân cấp (tên Tiếng Anh là Decentralization) còn được hiểu là phân công, phân quyền, giao tự quản... Tuy có một số khái niệm về phân cấp song bản chất của phân cấp theo các khái niệm đều là việc giao trách nhiệm quản lý nhà nước kèm thẩm quyền và trách nhiệm ở một số lĩnh vực đối với cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Phân cấp quản lý Nhà nước giữa các cấp chính quyền nhằm phát huy tính năng động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền Nhà nước trên cơ sở phân định một cách rõ ràng, cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm của mỗi cấp trong bộ máy hành chính Nhà nước; giải quyết nhanh gọn, dứt điểm các yêu cầu của nhân dân, phù hợp với chính sách, pháp luật của Nhà nước, đảm bảo lợi ích chính đáng của Nhà nước và nhân dân, phù hợp với xu thế phát triển và hội nhập, vừa giảm tải công việc cho cấp trên, vừa tạo sự chủ động và phát huy năng lực quản lý của các cấp.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XI và XII đã đặt ra một số yêu cầu:

- Phân cấp mạnh cho cấp dưới gắn với việc hướng dẫn và thực hiện thanh tra, kiểm tra của cấp trên; khẩn trương rà soát để giảm đến mức thấp nhất quan hệ "xin - cho" trong quản lý kinh tế; tiếp tục cải cách mạnh thủ tục hành chính theo hướng phân cấp và làm rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng đơn vị và người đứng đầu cơ quan (Đại hội X).

- Thực hiện phân cấp hợp lý cho chính quyền địa phương đi đôi với nâng cao chất lượng quy hoạch và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát của Trung ương, gắn quyền hạn với trách nhiệm được giao (Đại hội XI).

- Đẩy mạnh phân cấp đi đôi với bảo đảm sự quản lý thống nhất, phối hợp liên thông, gắn kết giữa các cơ quan hành chính cùng cấp, giữa Trung ương và địa phương (Đại hội XII).

Thực hiện chủ trương của Đảng về phân cấp, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 08/2004/NQ-CP ngày 30/6/2004 về tiếp tục đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ và chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (nay là Nghị quyết số 21/NQ-CP ngày 21/3/2016 về phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương).Theo đó, các lĩnh vực tập trung phân cấp quản lý nhà nước trong giai đoạn 2016 - 2020 như sau:

1. Quản lý ngân sách nhà nước: Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước gắn với đổi mới phân cấp quản lý kinh tế - xã hội và phù hợp với Hiến pháp năm 2013, Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương và phù hợp với trình độ quản lý của mỗi cấp.

2. Thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và phần vốn Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp:

a) Xác định rõ quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu Nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và vốn Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp theo nguyên tắc gắn trách nhiệm với thẩm quyền của cấp ra quyết định;

b) Tăng cường trách nhiệm của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc giám sát, kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật; đánh giá việc thực hiện Mục tiêu, chiến lược, kế hoạch, nhiệm vụ được giao, kết quả, hiệu quả sản xuất kinh doanh; quản lý, sử dụng, bảo toàn, phát triển vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp.

3. Quản lý đầu tư (đối với đầu tư từ vốn ngân sách nhà nước và vốn trái phiếu Chính phủ): Hoàn thiện phân cấp quản lý đầu tư công trên cơ sở bảo đảm quản lý tập trung và thống nhất về quy hoạch, cơ chế, chính sách và cân đối nguồn lực một cách chủ động, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý hoạt động đầu tư và sử dụng vốn đầu tư công theo đúng Mục tiêu, định hướng của chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của đất nước; chống thất thoát, lãng phí; bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quản lý đầu tư công.

4. Quản lý công vụ, cán bộ, công chức, viên chức: Hoàn thiện cơ chế quản lý cán bộ, công chức gắn với phân cấp đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và cải cách công vụ, công chức; tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức phù hợp với cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong từng ngành, lĩnh vực.

5, Quản lý đất đai: Bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước cấp Trung ương về đất đai, trong đó tăng cường việc thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá và thẩm định của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai của Trung ương đối với cơ quan quản lý đất đai địa phương.

Việc phân cấp của tỉnh Vĩnh Phúc ở một số lĩnh vực được các sở, ban, ngành, UBND cấp huyện, UBND cấp xã thực hiện nghiêm túc và đúng quy định (phân cấp về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, phân cấp về quản lý về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch, phân cấp về quản lý đường bộ trong đô thị trên địa bàn tỉnh, phân cấp về quyết định đầu tư trên địa bàn tỉnh, phân cấp về trách nhiệm các cơ quan nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc tỉnh quản lý, phân cấp về điều hành kế hoạch Nhà nước v.v…). Đối với lĩnh vực tổ chức bộ máy, cán bộ công chức viên chức và biên chế, các cơ quan đơn vị thực hiện phân cấp quy định theo Quyết định số 02/2014/QĐ-UBND ngày 09/01/2014 của UBND tỉnh ban hành quy định phân cấp quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Vĩnh Phúc; Đối với lĩnh vực phân cấp quản lý về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc các đơn vi thực hiện theo Quyết định số 18/2013/QĐ-UBND, ngày 13/8/2013 của UBND tỉnh về việc ban hành quy định phân cấp quản lý về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc; Đối với lĩnh vực đầu tư đơn vị đã thực hiện phân cấp theo Quyết định số 24/2014/QĐ-UBND, ngày 16/6/2014 về thực hiện phân cấp quyết định đầu tư trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc v.v…

Các lĩnh vực phân cấp nêu trên đều được quy định rõ, cụ thể đối với các sở, ban, ngành, UBND cấp huyện và UBND cấp xã. Ngoài ra, một số cơ quan đã phân cấp một số nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc và trực thuộc. Ví dụ: UBND một số đơn vị cấp huyện đã phân cấp cho Phòng giáo dục một số nhiệm vụ thuộc ngành giáo dục trên địa bàn huyện hoặc phân cấp một số nhiệm vụ cho UBND cấp xã trên địa bàn cấp huyện v.v...

Qua triển khai thực hiện một số nhiệm vụ phân cấp, có một số lĩnh vực phân cấp không còn hiệu lực hoặc không phù hợp UBND tỉnh đã bãi bỏ, sửa đổi và thay thế như: Quyết định số 11/2017/QĐ-UBND, ngày 11/4/2017 của UBND tỉnh về việc phân cấp thẩm quyền thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình và ủy quyền kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc thay thế cho Quyết định số 30/2013/QĐ-UBND, ngày 05/12/2013 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc ban hành quy trình thẩm tra thiết kế xây dựng công trình trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 28/2017/QĐ-UBND, ngày 23/8/2017 về việc ban hành quy định về thực hiện phân cấp quản lý sử dụng tài sản nhà nước tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội -  nghề nghiệp thuộc phạm vi quản lý của tỉnh Vĩnh Phúc và thay thế cho Quyết định số 57/2011/QĐ-UBND, ngày 30/12/2011 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc về Quy định về phân cấp quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp thuộc phạm vi quản lý của tỉnh Vĩnh Phúc v.v…

Tuy việc thực hiện phân cấp của tỉnh Vĩnh Phúc khá tốt và đúng quy định, song vẫn có cơ quan, cán bộ, công chức, cá biệt có lãnh đạo của một số cơ quan chưa biết hoặc chưa hiểu đúng về phân cấp, còn hiểu việc thực hiện phân cấp là thực hiện chức năng, nhiệm vụ hay quy chế hoạt động của cơ quan nên là một trong những nguyên nhân việc thực hiện phân cấp còn hạn chế, chưa triệt để.

Để tiếp tục đẩy mạnh thực hiện phân cấp trong thời gian tới, chúng ta cần tập trung vào một số giải pháp sau:

Một là, tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền ý nghĩa, mục đích của việc phân cấp cho các cơ quan hành chính nhà nước và cán bộ, công chức, viên chức và người lao động biết, thực hiện. Đưa nội dung thực hiện nhiệm vụ phân cấp vào kế hoạch hoạt động hàng năm của mỗi cơ quan, đơn vị.

Hai là, mỗi cơ quan, đơn vị cần cử ra một đơn vị đầu mối để triển khai thực hiện nhiệm vụ được phân cấp và tham mưu lãnh đạo cơ quan phân cấp một số nhiệm vụ cho các đơn vị thuộc và trực thuộc theo quy định.

Ba là, phải coi việc thực hiện phân cấp là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác cải cách hành chính. Định kỳ 6 tháng, một năm rà lại những nhiệm vụ được cấp trên phân cấp và những nhiệm vụ phân cấp cho cấp dưới để kịp thời điều chỉnh, bổ sung hay thay thế cho phù hợp và đúng theo chỉ đạo của Trung ương và tình hình mới.

Bốn là, đưa vào nội dung thanh tra, kiểm tra định kỳ, hàng năm của các cơ quan, đơn vị các cấp, các ngành việc thực hiện phân cấp nhằm kịp thời phát hiện để đề nghị điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung các nhiệm vụ phân cấp đảm bảo hiệu quả, đúng quy định của pháp luật.

Năm là, Các cơ quan, đơn vị được UBND tỉnh giao tham mưu triển khai thực hiện các nhiệm vụ phân cấp cần tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn sâu rộng đến các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, tổ chức, người dân, doanh nghiệp đảm bảo việc thực hiện nhiệm vụ phân cấp hiệu quả, công khai, minh bạch ./.

Hoàng Văn Huân
Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Phúc

 

 

Các tin đã đưa ngày:
Tháng 11, 2019
CN T2 T3 T4 T5 T6 T7
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
1 2 3 4 5 6 7